Giriş Demo Talep Et

MUTABAKAT SÖZLÜĞÜ

Aynı terim, iki tarafta da aynı anlam.

Kırk terim, her biri gerçek bir örnekle. Valörden FIFO kapamaya, ters bakiyeden dış teyide.

Mutabakat kendi diliyle konuşur ve o dil çoğu zaman iki tarafta aynı anlama gelmez. Bu sözlük, bir cari ekstrede, bir banka satırında ya da bir denetim sorusunda karşınıza çıkan terimleri, farkı nerede ürettikleriyle birlikte tanımlar.

Konuya git

Yöntem3
Defter ve hesap6
Eşleştirme7
Fark kaynakları5
Banka3
Döviz2
Belge ve mektup3
e-Belge3
Mevzuat3
Denetim2
Anomali3

Yöntem

3 terim

Üç kaynaklı mutabakat: Üç kaynaklı mutabakat, defter ya da ERP kayıtlarının, banka ekstresinin ve e-fatura verisinin aynı tabloda birlikte karşılaştırılmasıdır. Amacı, iki kaynağın çeliştiği yerde hangisinin haklı olduğunu üçüncü kaynağa sordurmaktır.
Dönem sonu kapanış: Dönem sonu kapanış, bir ayın, çeyreğin ya da yılın muhasebe kayıtlarının tamamlanıp defterlerin o dönem için kilitlenmesi ve finansal tabloların üretilmesi sürecidir. Kapanış tamamlanmadan önce banka, cari ve fatura mutabakatlarının bitmiş olması beklenir.
Konsolidasyon eliminasyonu: Konsolidasyon eliminasyonu, bir grubun şirketlerine ait finansal tablolar birleştirilirken grup içi alacak, borç, satış, alış ve gerçekleşmemiş kârın çift sayılmaması için karşılıklı kayıtların çıkarılmasıdır. Grup dışına yansıyan tabloda yalnızca üçüncü taraflarla yapılan işlemler kalır.

Defter ve hesap

6 terim

Açık kalem: Açık kalem, tutarı henüz bir karşı hareketle tamamen kapatılmamış fatura, ödeme, dekont ya da iade satırıdır. Bir hesabın bakiyesi bu satırların toplamıdır; mutabakat da bakiyeyi değil, bu satırların kendisini karşılaştırır.
Ters bakiye: Ters bakiye, doğası gereği borç bakiye vermesi beklenen bir hesabın alacak, alacak bakiye vermesi beklenen bir hesabın borç bakiye vermesidir. En sık 120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesaplarında görülür; kendiliğinden bir hata değil, altındaki hareketlere inilmeden cevaplanamayan bir sorudur: avans, iade ya da yanlış cariye yazılmış bir ödeme çıkabilir.
Mizan: Mizan, bir dönemde defterdeki tüm hesapların borç toplamı, alacak toplamı ve bakiyesini tek bir listede gösteren dökümdür. Borç ve alacak toplamlarının eşitliğini kanıtlar; hangi faturanın hangi ödemeyle kapandığını göstermez.
Muavin defter: Muavin defter, bir ana hesabın altındaki hareketleri tarih, belge numarası, açıklama ve tutar düzeyinde gösteren yardımcı dökümdür. Mizan toplamı verir, muavin defter o toplamın hangi satırlardan oluştuğunu gösterir.
Alacak yaşlandırma: Alacak yaşlandırma, açık alacakları vadesinin üzerinden geçen süreye göre kovalara ayıran rapordur: tipik olarak vadesi gelmemiş, 1-30 gün, 31-60, 61-90 ve 90 gün üstü. Amacı, tahsilat riskini müşteri ve kalem bazında görünür kılmaktır.
Cari hesap: Cari hesap, bir müşteri ya da tedarikçiyle aranızdaki tüm borç ve alacak hareketlerinin tek bir hesapta, tarih sırasıyla izlendiği defter hesabıdır. Bakiyesi, o tarafa net borçlu mu yoksa alacaklı mı olduğunuzu gösterir.

Eşleştirme

7 terim

FIFO kapama: FIFO kapama, hangi faturayı kapattığı belirtilmemiş bir ödemeyi en eski açık faturadan başlayarak sırayla mahsup etme kuralıdır. Tutar yettiği sürece faturalar tarih sırasıyla kapanır, yetmediği yerde fatura kısmen açık kalır.
Kısmi ödeme: Kısmi ödeme, bir faturanın tutarının tamamının değil bir bölümünün ödenmesidir. Fatura kapanmaz; ödenen kısım mahsup edilir, faturanın kalan tutarı açık kalmaya devam eder.
Bakiye kalemi: Bakiye kalemi, bir ödeme ile fatura eşleştirildikten sonra geriye kalan ve ayrı takip edilen açık tutardır. Kapanana kadar cari hesapta kendi başına bir açık kalem olarak durur.
Denkleştirme: Denkleştirme, muhasebe sisteminde bir borç kalemi ile bir alacak kaleminin birbirini kapatacak biçimde eşleştirilip her ikisinin de kapalı işaretlenmesidir. Tek bir defterin içinde yapılır ve dışarıdan hiçbir kaynağa bakmaz.
Eşleştirme toleransı: Eşleştirme toleransı, iki kaydın aynı işlem sayılabilmesi için aralarında izin verilen en büyük farktır. Tutarda kuruş, tarihte gün düzeyinde tanımlanır ve kaç satırın eşleşme önerisiyle geleceğini, kaçının elle incelemeye düşeceğini belirler.
Açık fatura: Açık fatura, düzenlendiği hâlde tamamı bir ödemeyle kapatılmamış faturadır; ödeme yapılmış olsa bile faturaya bağlanmadığı sürece fatura defterde açık kalır. Bir cari hesabın bakiyesi, o tarihte açık duran faturaların toplamından avans ve iadelerin düşülmesiyle oluşur.
Tahsilat eşleştirme: Tahsilat eşleştirme, banka hesabına giren bir ödemenin hangi faturaları hangi tutarlarla kapattığını belirleyip defterdeki açık kalemlere bağlama işidir. Parayı muhasebeleştirmekten farklıdır: tutar kaydedilmiş olsa bile hangi faturaya sayıldığı hâlâ belirsiz olabilir.

Fark kaynakları

5 terim

Mutabakat farkı: Mutabakat farkı, aynı hesap için iki tarafın ya da iki kaynağın gösterdiği bakiye veya hareketler arasındaki tutar uyuşmazlığıdır. Farkın kendisi bir hata değildir; hangi satırdan doğduğu bulunana kadar açıklanmamış bir soru işaretidir.
Avans mahsubu: Avans mahsubu, mal ya da hizmet teslim edilmeden önce alınan veya verilen peşin tutarın, fatura kesildiğinde o faturanın borcundan düşülmesi işlemidir. Mahsup yapılmadığı sürece avans ile fatura defterde ayrı ayrı durur ve hesabın bakiyesi olduğundan yüksek görünür.
KDV tevkifatı: KDV tevkifatı, faturadaki KDV'nin belirlenen bir bölümünün satıcıya ödenmeyip alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine beyan edilip ödenmesidir; bazı işlemlerde verginin tamamı bu şekilde beyan edilir. Faturanın toplam tutarı ile tahsil edilecek tutar belgede ayrı satırlarda gösterilir.
İade faturası: İade faturası, daha önce düzenlenmiş bir faturanın tamamını veya bir kısmını geri alan belgedir. Cari hesapta ters yönde bir kalem yaratır ve ilgili faturanın açık tutarını düşürür.
Netleştirme: Netleştirme, aynı karşı tarafla olan alacak ve borçların karşılıklı olarak mahsup edilip tek bir net tutara indirgenmesidir. Ortaya çıkan tek hareket, arkasındaki onlarca faturayı görünmez kılar.

Banka

3 terim

Valör: Valör, bir banka hareketinin hesabın bakiyesine ve faiz hesabına esas alındığı tarihtir. İşlemin gerçekleştiği gün ile aynı olmak zorunda değildir: ödeme bir gün gönderilip valörü ertesi iş gününe düşebilir.
Banka ekstresi: Banka ekstresi, bir banka hesabında belirli bir dönemde gerçekleşen tüm para giriş ve çıkışlarının bankanın kendi kayıtlarından tarih sırasıyla listelenmiş halidir. Mutabakatta paranın gerçekte ne yaptığını gösteren, şirketin dışından gelen ve şirketin değiştiremediği kaynaktır.
Açıklamasız havale: Açıklamasız havale, banka ekstresine hangi müşteriden geldiği ya da hangi faturaya ait olduğu anlaşılmayan bir açıklamayla düşen tahsilattır. Para hesaba girmiştir, ama cariye ve faturaya bağlanamadığı için alacak defterde açık görünmeye devam eder.

Döviz

2 terim

Kur farkı: Kur farkı, dövizli bir alacağın ya da borcun kaydedildiği tarihteki kur ile tahsil, ödeme veya değerleme tarihindeki kur arasındaki değişimden doğan TL tutar farkıdır. Döviz tutarı hiç değişmediği hâlde TL karşılığı değiştiği için iki taraf aynı faturayı farklı TL bakiyesiyle taşıyabilir.
TCMB döviz alış kuru: TCMB döviz alış kuru, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın iş günlerinde yayımladığı gösterge niteliğindeki kur setinde hesaben döviz alışını gösteren kurdur. Yabancı para cinsinden kayıtların Türk lirası karşılığı çoğunlukla bu kurla hesaplanır.

Belge ve mektup

3 terim

Cari hesap ekstresi: Cari hesap ekstresi, belirli bir müşteri ya da tedarikçiyle yapılan tüm hareketleri tarih sırasıyla, devir bakiyesinden kapanış bakiyesine kadar gösteren dökümdür. Mutabakatta karşılaştırılan asıl belge budur.
Teyit mektubu: Teyit mektubu, belirli bir kesit tarihindeki cari hesap bakiyesini karşı tarafa yazılı olarak onaylatmak için gönderilen belgedir. Mutabakat mektubu da denir; amacı iki defterin aynı rakamda buluştuğunu belgelemektir.
Bakiyesiz mutabakat: Bakiyesiz mutabakat, karşı tarafa gönderilen teyit mektubunda hiçbir tutarın yazılmadığı, bakiyeyi karşı tarafın kendi kayıtlarından doldurduğu yöntemdir. Amaç, kendi rakamınızı karşı tarafa göstermeden bağımsız bir veri elde etmektir.

e-Belge

3 terim

e-Fatura: e-Fatura, alıcısı da sistemde kayıtlı olan mükelleflere düzenlenen ve iki taraf arasında Gelir İdaresi Başkanlığı'nın altyapısı üzerinden iletilen faturadır. Kâğıt faturanın taranmış hâli değildir; düzenlenmesi, iletilmesi ve saklanması baştan sona elektroniktir.
e-Arşiv: e-Arşiv, alıcısı e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan kişi ve kurumlara elektronik ortamda düzenlenen faturadır. Belge elektronik üretilip saklanır; alıcıya elektronik nüsha ya da kâğıt çıktı olarak iletilebilir.
e-Defter: e-Defter, yevmiye defteri ve büyük defterin kâğıt yerine idarenin belirlediği elektronik biçimde tutulması ve dönemsel olarak beratının onaylatılmasıdır. Defterin içeriği aynı kalır; değişen, tutulma, imzalanma ve saklanma biçimidir.

Mevzuat

3 terim

TTK m. 94: TTK m. 94, cari hesabın devre sonunda kapatılmasıyla çıkan bakiyeyi gösteren cetveli alan tarafın, cetveli aldığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz etmemesi hâlinde bakiyeyi kabul etmiş sayılmasını düzenler. İtirazın maddede sayılan resmî kanallarla yapılması ve taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunması bu sonucun koşullarıdır.
Karşıt inceleme: Karşıt inceleme, bir faturanın gerçekliğinin, faturayı düzenleyen ya da alan karşı taraf nezdinde defter ve belgeler üzerinden doğrulanmasıdır. Türkiye'de en çok KDV iadesi tasdik raporları kapsamında, yeminli mali müşavir tarafından yürütülür.
Form Ba-Bs: Form Ba ve Form Bs, mükelleflerin belirlenen haddi aşan mal ve hizmet alışları ile satışlarını aylık olarak vergi idaresine bildirdiği formlardı. 565 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile (RG 25.09.2024, 32673) Eylül 2024 döneminden itibaren kaldırıldı.

Denetim

2 terim

Dış teyit: Dış teyit, bir bakiyenin ya da işlemin doğruluğunun işletmenin kendi kayıtlarından değil, işletme dışındaki üçüncü taraftan doğrudan alınan yazılı yanıtla doğrulanmasıdır. Kanıt denetlenen şirketin elinden geçmediği için denetimde en güçlü kanıt türlerinden biri sayılır.
Denetim izi: Denetim izi, bir tutarın kaynak belgesinden bugünkü haline kadar geçtiği yolu — hangi belgeden hangi fişe, hangi fişten hangi satıra gittiğini ve yolda yapılan her müdahalenin kim tarafından, ne zaman ve hangi gerekçeyle yapıldığını — kesintisiz gösteren kayıtlar bütünüdür. Mutabakatta iki satırın neden eşleştiğini aylar sonra kanıtlamayı sağlar.

Anomali

3 terim

Mükerrer ödeme: Mükerrer ödeme, aynı yükümlülüğün ikinci kez ödenmesidir: daha önce kapanmış bir fatura ya da borç kalemi için bankadan bir kez daha para çıkar. Defterde ayrı bir hata gibi görünmez, çünkü muhasebe programı ikinci çıkışı sıradaki açık kaleme kapatır ve geride açıkta duran bir satır kalmaz.
Hayalet borç: Hayalet borç, gerçekte kapanmış olduğu hâlde defterde hâlâ açık duran borç ya da alacaktır. Para hareket etmiştir, fatura karşılığını bulmuştur; eksik olan tek şey ödemeyi doğru faturaya bağlayan kapama kaydıdır.
Finansal anomali: Finansal anomali, muhasebe kayıtlarında beklenen örüntünün dışına düşen ve hazır bir açıklaması bulunmayan kalemdir: eksik fatura, mükerrer kayıt, beklenmedik tutar veya kaynağı bulunamayan bakiye farkı. Hata da olabilir, bilinçli bir işlem de; ikisini ayıran tek şey incelemedir.

TLS 1.3 · KVKK · Denetim İzi · AES-256

BAŞLAYALIM

30 dakika. Kendi verinizle.

Canlı demo. Hiçbir taahhüt yok.

Canlı demo — slayt değil, sistem
Hazırlık yok, anında gösterim
Size özel fiyat teklifi e-postanızda

info@iwise.co +90 850 885 01 64 WhatsApp ile yazın

WhatsApp ile yazın