Cari hesap ekstresi

Ekstre, tek bir cari hesabın hikâyesidir. Başında dönem devir bakiyesi, ortasında faturalar, tahsilatlar, iadeler, mahsuplar ve kur farkı kayıtları, sonunda dönem kapanış bakiyesi bulunur. Her satırda tarih, belge türü ve numarası, açıklama, borç ya da alacak tutarı ve yürüyen bakiye yer alır; dövizli çalışan hesaplarda ayrıca döviz tutarı ve kur sütunları olur. Muhasebe programlarının ve ERP'lerin tamamı bu dökümü üretir, ancak sütun adları, tarih biçimi ve borç-alacak işaret kuralı sistemden sisteme değişir. iFinances'ta veriyi almanın iki yolu da hazırdır ve kurulumda birlikte seçilir: ekstreyi Excel ya da CSV olarak yüklemek veya sistemin sunduğu doğrudan bağlantıyı kullanmak. Yüklenen dosyada sütun adları ve işaret kuralı otomatik tanınır, tanınmayan alan kullanıcıya sorulur.

Mutabakatın malzemesi iki ekstredir: sizinki ve karşı tarafınki. Sizin alacak dediğinize onlar borç der; iki döküm birbirinin aynasıdır ve doğru çalışıldığında satır satır örtüşmesi beklenir. Pratikte örtüşmez, çünkü aynı olay iki tarafta farklı tarihte muhasebeleşir, iade faturası bir tarafta işlenip diğerinde beklemede kalır, tevkifatlı faturanın net ve brüt tutarı iki tarafta farklı okunur, dövizli faturada iki taraf farklı gün kuru kullanır. Ekstre mutabakat mektubunun da ekidir: karşı tarafa yalnız bakiyeyi değil, o bakiyeyi oluşturan satırları da gönderirsiniz. Karşı taraf mektuba bir ay içinde itiraz etmezse TTK m. 94 kapsamında sessiz kabul gündeme gelir; ancak bu sonuç yazılı bir cari hesap sözleşmesinin varlığına bağlıdır, yazılı sözleşme yoksa kanunun aradığı şekil şartı sağlanmadığı için otomatik bir sonuç doğmayabilir.

En sık yapılan hata, ekstreyi bakiye satırına indirgemektir. Karşı tarafa yalnız kapanış bakiyesi bildirildiğinde, iki toplam eşit çıksa bile hangi faturaların karşılıklı tanındığı bilinmez; birbirini götüren iki hata mutabakatı sahte biçimde temiz gösterir. İkinci sık hata tarih aralığıdır: devir bakiyesi içermeyen ya da iki tarafın farklı kesim tarihiyle aldığı ekstreler asla tutmaz ve fark, aslında var olmadığı yerde aranır. Üçüncüsü, PDF olarak alınan ekstrelerin karşılaştırmayı elle işe çevirmesidir; aynı dökümü Excel ya da CSV olarak almak, satır düzeyinde eşleştirmenin ön koşuludur.