Form Ba-Bs

Formlar yürürlükteyken finans ekipleri bunları bir mutabakat aracı gibi de kullanırdı: kendi Ba bildirimindeki tutarlar, karşı tarafın Bs bildirimindeki tutarlarla karşılaştırılır, toplamlar tutmazsa eksik kaydedilmiş fatura, iki kez işlenmiş belge ya da dönem kayması aranırdı. Bu karşılaştırma aylık ve toplam düzeyindeydi; hangi faturanın eksik olduğunu değil, ne kadarlık bir sapma olduğunu gösterirdi. Kaldırılmasının arkasındaki gerekçe de buradadır: elektronik belge yaygınlaştıkça aynı bilgi idarede zaten belge düzeyinde birikiyordu. GİB verilerine göre 2024'te yaklaşık 1 milyar e-fatura ve yaklaşık 11 milyar e-arşiv belgesi düzenlendi; e-fatura mükellefi sayısı 1.565.603'tür.

Form kalktı, karşılaştırma ihtiyacı kalkmadı. Bugün aynı kontrol, aylık toplam yerine belge düzeyinde yapılır: gelen ve giden e-fatura ile e-arşiv belgeleri defter kayıtlarıyla numara, tarih ve tutar bazında karşılaştırılır, karşılığı olmayan belge ve belgesi olmayan kayıt ayrı listelere düşer. Bunun pratik sonucu, farkın ay sonunu ve bildirim tarihini beklemeden görülmesidir. Bir fatura karşı tarafta bir sonraki döneme kaydedildiğinde, eskiden ancak toplamlar tutmadığında fark edilirdi; belge bazlı karşılaştırmada aynı sapma tek bir fatura numarası olarak görünür.

En sık karıştırılan yön, 'Ba-Bs kalktığına göre mutabakat da gereksiz' çıkarımıdır. Ba-Bs hiçbir zaman mutabakat değildi; bir bildirimdi. Fatura satırlarını eşleştirmez, ödemeyi faturayla bağlamaz, cari bakiye üretmez ve iade ile kur farkını hiç görmezdi. İkinci karıştırılan yön, formun kaldırılmasının geçmiş dönemlere ait yükümlülükleri de sildiği sanısıdır; yürürlükte olduğu dönemlere ilişkin bildirimler kendi dönemlerinin kurallarına tabidir.