TCMB döviz alış kuru

Merkez Bankası'nın ilan ettiği listede tek bir kur yoktur: döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış ayrı ayrı yer alır. Döviz satırı hesaptan hesaba, yani havale ve fatura gibi kaydi işlemleri; efektif satırı ise nakit banknot işlemlerini karşılar. Muhasebe ve mutabakat pratiğinde kullanılan taraf genellikle döviz alış kurudur. Kur yalnızca iş günlerinde ilan edilir; hafta sonuna ya da resmî tatile denk gelen bir işlem, en son ilan edilen iş gününün kuruyla çevrilir. Tarafların önceden yazılı hale getirmesi gereken şey bu değil, hangi anın — fatura tarihinin mi, ödeme tarihinin mi, değerleme tarihinin mi — kurunun esas alınacağıdır.

Mutabakatta bu kurun rolü ortak bir referans olmaktır. Aynı 25.000 euroluk fatura, bir tarafta fatura tarihinin kuruyla, diğer tarafta ödeme tarihinin kuruyla Türk lirasına çevrilirse iki defter aynı işlemi farklı tutarla gösterir ve bakiye tutmaz. Fark hatadan değil, kur seçiminden doğar. Bu yüzden çapraz para birimli eşleştirmede hangi tarihin kurunun kullanılacağı en baştan yazılı hale getirilir; iFinances çapraz para birimi eşleştirmesinde TCMB'nin resmî kurunu esas alır ve her satırın hangi kurla çevrildiğini eşleşmenin gerekçesinde gösterir. Aynı kural karşı tarafa gönderilen ekstre için de geçerlidir: yabancı para satırların yanında hem orijinal döviz tutarı hem de çevrimde kullanılan kur görünüyorsa, tartışma tutar üzerinde değil tarih üzerinde yürür ve çok daha hızlı biter.

Sık yapılan hata, TCMB kurunu bankanın uyguladığı kurla aynı sanmaktır. Banka kendi alım satım kurunu uygular; hesaba geçen tutar ile resmî kurla hesaplanan tutar arasındaki fark bir hata değil, bankanın kur marjıdır ve mutabakatta ayrıca açıklanır. İkinci karışıklık döviz ile efektif satırlarının birbirine karıştırılmasıdır; ikisi aynı gün için farklı rakamlar gösterir. Üçüncüsü ise kurun kur farkını yarattığını sanmaktır: kur farkını doğuran şey zamanın geçmesidir, ilan edilen kur bunu yalnızca ölçer. Dördüncüsü, tek bir kurun her amaca yeteceğini varsaymaktır; kayıt, değerleme ve tahsilat aynı işlemin farklı anlarıdır ve hangisinde hangi tarihin kurunun kullanıldığı ayrı ayrı belli olmalıdır.