Paraşüt'te mutabakat nasıl yapılır? Faturasını, tahsilatını ve cari hesaplarını Paraşüt üzerinde yöneten bir işletmeyseniz bu soru her ay sonunda, en geç yıl sonunda masaya gelir. Cevabın ilk yarısı basit: Paraşüt'ün resmî kullanım kılavuzları cari ekstre gönderimi ve banka ekstresi eşleştirme için net adımlar tanımlıyor. İkinci yarısı ise çoğu rehberde atlanıyor: bu adımların nerede bittiği ve işin hangi kısmının hâlâ size kaldığı.
Bu yazı iki işi birden yapıyor. Önce Paraşüt'teki mutabakat akışlarını — cari ekstre gönderimi, banka mutabakatı ve toplu gönderim için Kolaymutabakat entegrasyonu — resmî kılavuz kaynaklarına dayanarak adım adım anlatıyor. Sonra dürüst bir sınır çiziyor: ekstre göndermek ile kalem kalem mutabık olmak aynı şey değildir. Fark çıktığında başlayan asıl işi ve bu işi otomatikleştirmenin yolunu da ele alıyoruz.
Baştan netleştirelim: bu bir "Paraşüt mü, başka ürün mü" yazısı değil. Paraşüt, kendi tanımıyla web tabanlı bir ön muhasebe programı ve bu işi iyi yapıyor. iFinances ise bir ön muhasebe rakibi değil; kullandığınız yazılımın üzerine oturan bir mutabakat ve finansal zekâ katmanı. İki ürün birbirinin yerine değil, birlikte çalışır.
Paraşüt'te cari mutabakat: resmî akış adım adım
Paraşüt'ün resmî kılavuzuna göre cari mutabakat, cari hesap ekstresinin karşı tarafla paylaşılması üzerine kurulu. Akış özetle şöyle:
- 1. Ekstreyi oluşturun. İlgili müşteri ya da tedarikçinin cari hesap ekstresi, seçtiğiniz tarih aralığı için hazırlanır.
- 2. Gönderin. Ekstre, PDF eki olarak ya da "Müşteri Ekranı" bağlantısıyla e-posta üzerinden karşı tarafa iletilir.
- 3. Yanıtı bekleyin. Karşı taraf bakiyeyi kendi kayıtlarıyla karşılaştırır; mutabıksa onaylar, değilse yazışma başlar. Kılavuzun tarif ettiği süreç, karşı tarafla yorumlaşma üzerinden ilerleyen manuel bir mutabakattır.
Bu akışta otomatik bir eşleştirme adımı yok; kılavuz sayfası böyle bir işlev tarif etmiyor. Gönderdiğiniz şey, sizin defterinizdeki hareketlerin dökümü. Karşı tarafın bu dökümü kendi kayıtlarıyla nasıl karşılaştıracağı — yani mutabakatın asıl emeği — sürecin dışında kalıyor. Ekstre satırlarını doğru okumak da başlı başına bir konu; borç-alacak yönlerinin iki tarafta ayna gibi ters çalıştığını akılda tutmak gerekiyor. Bu temel için cari hesap ekstresi nedir, nasıl okunur rehberimize bakabilirsiniz.
Paraşüt'te banka mutabakatı: yükle, tanımla, tek tek onayla
Banka tarafında resmî kılavuz şu akışı tarif ediyor:
- 1. Ekstreyi yükleyin. İnternet bankacılığından indirdiğiniz Excel ekstresi sisteme yüklenir.
- 2. Sütunları tanımlayın. İşlem tarihi, açıklama, tutar ve bakiye olmak üzere dört sütun elle eşlenir.
- 3. Önerileri onaylayın. Sistem benzer kayıtları önerir; her işlem tek tek "EŞLEŞTİR" ve "ONAYLA" adımlarıyla kapatılır.
Kılavuz sayfasında otomatik banka beslemesi ya da toplu otomatik eşleştirme anlatılmıyor. Aylık işlem sayısı düşük bir işletme için bu akış gayet işlevsel. Hacim büyüdüğünde hesap değişiyor: her satır için ayrı bir öner-kontrol et-onayla döngüsü işletmek gerekiyor ve emek işlem sayısıyla doğrusal artıyor. Bu, Paraşüt'e özgü bir eksik değil; ekstre eşleştirmeyi elle onaya bağlayan her araçta aynı matematik geçerli.
Toplu gönderim ve BA/BS: iş Kolaymutabakat'a devrediliyor
Yüzlerce cariye aynı anda mutabakat göndermek istediğinizde Paraşüt'ün resmî cevabı ürünün içinde değil. Kılavuza göre cari hesap, BA/BS ve yurt dışı mutabakatları için Paraşüt kullanıcıları üçüncü parti Kolaymutabakat.com entegrasyonuna yönlendiriliyor; bu hizmetten Paraşüt müşterilerine özel yüzde 25 indirimle yararlanılabiliyor. Yani toplu mutabakat gönderimi Paraşüt'ün yerleşik bir özelliği değil, entegre bir dış hizmet.
Burada bir güncellik notu şart: Form Ba-Bs bildirim zorunluluğu, 565 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (RG 25.09.2024, sayı 32673) ile Eylül 2024 döneminden itibaren kaldırıldı; BA/BS artık idareye verilen bir bildirim değil. Buna karşın BA/BS mutabakatı, yazılım satıcılarının ürün menülerinde bir seçenek olarak durmaya devam ediyor. Bildirim kalktıktan sonra çapraz kontrolün yerini neyin aldığını Form Ba-Bs kaldırıldı: 2026'da mutabakat nasıl işliyor yazısında ele aldık.
İki gözlem tabloyu tamamlıyor. Birincisi, Paraşüt'ün fiyat sayfasında "mutabakat" bir özellik olarak geçmiyor. İkincisi, bu bir konumlandırma tercihi: Paraşüt 2019'da Mikro Yazılım ve Zirve Yazılım'ın yer aldığı DST Teknoloji bünyesine katıldı ve o günkü duyuruda beş yılda 11 binden fazla KOBİ'nin ön muhasebesini buluta taşıdığı vurgulanıyordu. Ürünün merkezinde ön muhasebe var; mutabakat, ekosistemdeki ortaklarla çözülen bir yan ihtiyaç. Bu bir eleştiri değil, kategori tespiti — muhasebe programından mutabakat yapılır mı yazısında bu haritayı bütün ürün grupları için çıkarmıştık.
"Bir tıkla mutabakat" vaadi ile sürecin gerçeği
Paraşüt'ün cari hesap programı sayfası "Bir tıkla mutabakat sağlayın" ifadesini kullanıyor; sayfada anlatılan mekanizma ise cari ekstrenin e-postayla paylaşılması. Bu mesafe Paraşüt'e özgü değil. Türkiye'de "mutabakat programı" olarak anılan araçların büyük bölümü aslında bakiye bildirimi gönderme ve onay toplama araçlarıdır; mektup mu gönderiyor, gerçekten eşleştiriyor mu yazısında bu iki kategoriyi ayrıntılı ayırmıştık.
Neden bu kadar önemli? Çünkü mutabakat, iki farklı işin ortak adı. Birinci iş bildirim: "Bizim defterde bakiyeniz şu, mutabık mıyız?" İkinci iş doğrulama: iki tarafın kayıtlarını kalem kalem karşılaştırıp bakiyenin neden tuttuğunu ya da tutmadığını bulmak. Ekstre göndermek birinci işi çözer. Karşı taraf "mutabıkız" derse süreç orada biter — ama "bizde bakiye farklı" derse ikinci iş başlar ve bu işin araçları ön muhasebe programının içinde yoktur.
Fark çıktığında: manuel kalan asıl iş
Senaryo tanıdık: ekstreyi gönderdiniz, karşı taraf farklı bir bakiye bildirdi. Fark tek bir sayı; ama arkasında yüzlerce satır olabilir. Deneyimimizde farkların büyük kısmı birkaç tanıdık örüntüden doğar: karşı tarafın hiç işlemediği ya da geç işlediği fatura, mükerrer kayıt, dönem kayması, tek taraflı işlenen iade veya iskonto, kur farkı asimetrisi ve kısmi ödemenin yanlış faturaya bağlanması. Bu örüntülerin tamamını cari hesap tutmuyor: mutabakat farkının 9 nedeni yazısında tek tek inceledik.
Özellikle kısmi ödemeler işin çetrefilli tarafı: bir havalenin hangi faturayı, ne kadarıyla kapattığı sorusu göründüğünden zordur ve iki taraf farklı varsayımlarla kapatma yaptığında bakiyeler aynı olsa bile kalem düzeyi tutmayabilir. Ödeme-fatura eşleştirme neden zor yazısı FIFO ve kısmi ödeme senaryolarını derinlemesine ele alıyor.
Somut bir örnek işin niteliğini gösteriyor: karşı taraf tek bir havaleyle üç faturanızı birden kapatmış olsun. Siz ödemeyi en eski faturadan başlayarak dağıtır, karşı taraf ise havale açıklamasındaki fatura numarasına bakarak dağıtırsa toplam bakiye iki tarafta da aynı çıkar; ama hangi faturanın açık kaldığı sorusunda ayrışırsınız. Bakiye üzerinden bakıldığında fark sıfırdır, kalem düzeyinde bakıldığında üç satırlıktır. Sorun genellikle o ay değil, faturalardan biri vadesi geçmiş olarak takibe düştüğünde ya da yıl sonu bakiye teyidinde yüzeye çıkar. Benzer bir asimetri dövizli işlemlerde de görülür: faturayı fatura tarihindeki kurla, ödemeyi ödeme tarihindeki kurla değerleyen iki taraf TL bakiyede kaçınılmaz olarak ayrışır. Bu bir hata değil, değerleme farkıdır; mutabakatta gizlenmesi değil, ayrı bir kalem olarak gösterilmesi gerekir.
Bu noktada en yaygın refleks Excel'e dönmek: iki ekstre yan yana, DÜŞEYARA, elle renklendirme. Cari sayısı az ve satır hacmi düşükken bu yöntem çalışır. Dövizli işlemler, kısmi ödemeler ve yüksek hareket hacmi devreye girince saatler süren, gözden kaçırmaya açık bir sürece dönüşür.
Paraşüt + iFinances: yazılımını değiştirme, üzerine ekle
Buraya kadar tarif ettiğimiz boşluk — gönderimden sonra başlayan kalem kalem analiz — tam olarak iFinances'ın çözdüğü iş. Bunun için Paraşüt'ten vazgeçmeniz gerekmiyor; akış şöyle işliyor:
- 1. Dışa aktarın. Cari ekstrenizi Paraşüt'ten Excel/CSV olarak indirin; banka dökümleri ve e-fatura listeleriyle birlikte.
- 2. Yükleyin. Dosyaları iFinances'a yükleyin; karşı tarafın ekstresi de aynı kolaylıkla alınır.
- 3. Motor eşleştirsin. Eşleştirme motoru satırları otomatik eşler: FIFO ve kısmi ödeme senaryolarını tanır, dövizli kalemlerde TCMB kuru desteğiyle çalışır ve her eşleşme için açıklanabilir bir gerekçe üretir — hangi satır hangi satırla neden eşleşti, görürsünüz.
- 4. Fark raporunu alın. Eşleşmeyen kalemler tek tek listelenir; eksik fatura, mükerrer kayıt ve tutar uyuşmazlığı gibi anomaliler işaretlenir. Fark artık tek bir sayı değil, adreslenebilir bir satır listesidir.
- 5. Mektubu üretin, arşivleyin. Mutabakat mektubu sistemden üretilir; imzalı nüshalar arşivde tutulur.
Bu kurgu bilinçli bir tercih: iFinances defter tutmaz, fatura kesmez, beyanname hazırlamaz. Ön muhasebeniz Paraşüt'te — ya da hangi programı kullanıyorsanız orada — kalır; iFinances üstte, mutabakat ve doğrulama katmanı olarak çalışır. "Yazılımını değiştir" değil, "yazılımının üzerine ekle" yaklaşımı.
Paraşüt'ten bir cari ekstre indirip sürecin kendi verinizle nasıl işlediğini görmek isterseniz bizimle iletişime geçin; kısa bir demoyla akışı birlikte kurabiliriz. iFinances'ın ne olup ne olmadığını merak ediyorsanız iFinances nedir? yazısı iyi bir başlangıç; mutabakat kavramının bütününe bakmak için de mutabakat nedir? tam rehber her zaman açık.
Sık Sorulan Sorular
Paraşüt'ün mutabakat özelliği var mı?
Paraşüt'ün resmî kılavuzuna göre cari mutabakat, cari hesap ekstresinin PDF eki veya Müşteri Ekranı bağlantısıyla e-postayla gönderilmesi şeklinde yürütülür; fiyat sayfasında mutabakat ayrı bir özellik olarak listelenmez. Toplu cari ve BA/BS mutabakatı için kullanıcılar üçüncü parti Kolaymutabakat entegrasyonuna yönlendirilir. Satır bazlı otomatik eşleştirme ve fark analizi içinse ayrı bir mutabakat katmanı gerekir.
Paraşüt'te banka mutabakatı nasıl yapılır?
Bankadan indirilen Excel ekstresi Paraşüt'e yüklenir; işlem tarihi, açıklama, tutar ve bakiye sütunları elle tanımlanır. Sistem benzer kayıtları önerir ve her işlem tek tek Eşleştir/Onayla adımlarıyla kapatılır. Resmî kılavuz süreci böyle anlatır; otomatik banka beslemesi veya toplu otomatik eşleştirme tarif edilmez.
Paraşüt ile iFinances birlikte kullanılır mı?
Evet. iFinances bir ön muhasebe programı değil, mevcut yazılımın üzerine oturan bir mutabakat katmanıdır. Paraşüt'ten aldığınız cari ekstre ve banka dökümlerini Excel/CSV olarak iFinances'a yüklersiniz; otomatik eşleştirme, fark raporu ve mutabakat mektubu bu katmanda üretilir. Paraşüt kullanımınız aynen devam eder.
Paraşüt'te toplu mutabakat gönderimi mümkün mü?
Resmî kılavuza göre cari hesap, BA/BS ve yurt dışı mutabakatlarının toplu gönderimi için Paraşüt kullanıcıları üçüncü parti Kolaymutabakat.com entegrasyonuna yönlendirilir ve Paraşüt müşterilerine özel yüzde 25 indirim uygulanır. Bu araç mektup gönderimi ve yanıt toplama işini çözer; bakiye farklı çıktığında kalem kalem analiz yine ayrı bir iştir. Not: Form Ba-Bs bildirim zorunluluğu 565 Sıra No.lu Tebliğ ile Eylül 2024 döneminden itibaren kaldırıldı; BA/BS mutabakatı yine de satıcı ürün menülerinde bir seçenek olarak duruyor.
