Aralık 2024'te EU MiCA (Markets in Crypto-Assets Regulation) tam yürürlüğe girdi. Haziran 2026'da PSD3 ve Payment Services Regulation gerçek olacak — PSD2'nin halefi. İki mevzuat da Türkiye'deki çapraz sınır iş yapan şirketleri doğrudan veya dolaylı etkiliyor.
Bu yazı, MiCA + PSD3'ün finans yazılımı + TR şirketleri için somut anlamını çıkarıyor.
Ne oldu? MiCA ve PSD3'ün özet
MiCA — Kripto için tek standart
Daha önce her AB ülkesi kripto'yu farklı düzenliyordu. MiCA bunu tek standarda indirgedi:
- Kripto varlık ihraççısı kayıtlı olmalı
- Stablecoin ihraçları rezerv kontrolü altında
- Service provider (exchange, wallet) lisanslı
- Müşteri koruma + bilgilendirme zorunlu
TR etkisi: SPK kripto mevzuat çerçevesi 2024-2025'te güncellendi, MiCA referans modeli kullanıldı. TR'deki BTCTurk, Paribu, Btckonomi gibi platformlar MiCA-benzer denetim çerçevesinde.
PSD3 — Open banking'in evrimi
PSD2 (2018) bankaların API'leri açmasını zorunlu kıldı. PSD3 (2026) bunun kalitesini zorunlu kılıyor:
- API uptime %99.5+
- Müşteri verisi paylaşımı kontrol mekanizması
- Ödeme başlatma (PISP) genişlemesi
- Tüketici koruma artırımı
TR etkisi: BDDK Open Banking çerçevesi 2024'te yayınlandı; PSD3 paralelinde gelişiyor.
İki mevzuat da standart üzerinde duruyor. Standart = entegrasyon kolaylığı. TR yazılımları bu standartlarla uyumlu olduğu sürece AB pazarına girebilir.
Hangi TR şirketler etkilenir?
3 grup:
Grup 1: AB'ye satış yapan e-ticaret
Trendyol AB, Hepsiburada AB, niş e-ticaret. AB müşterilerinden ödeme alıyorsanız PSD3 doğrudan tabidir — ödeme altyapınız PSD3 uyumlu olmalı.
Grup 2: AB ofisli TR şirketleri
Logoş, Mikro, Paraşüt gibi yazılım şirketleri AB ofisi açtıysa MiCA + PSD3'e uyumlu çalışmak zorunda.
Grup 3: Kripto + DeFi çalışan TR şirketleri
BTCTurk + Paribu gibi platformlar TR'de SPK denetiminde, AB pazarına girerken MiCA uyumlu olmalı.
Finans yazılımı için ne anlama geliyor?
3 mimari yenilik:
1. Çoklu standart entegrasyonu
Finans yazılımınız bir API'ye bağlanmıyor — çoklu standart ile çalışıyor:
- TR: BDDK Open Banking
- EU: PSD3 (PSR)
- US: FedNow + Open Banking initiative
- UK: Open Banking UK
iFinances 3-kaynak çapraz mutabakat modeli bu çoklu standart entegrasyonu için tasarlandı.
2. Veri taşınabilirliği
Müşteri "bankamı değiştiriyorum, eski verim de yeni bankama aktarılsın" diyebilir. Bu, finans yazılımının veri taşınabilirlik sağlaması demek.
3. Denetim hazır mimari
Her PSD3+MiCA işlemi audit edilebilir olmalı. audit-ready mutabakat altyapısı bu denetime hazırlık.
TR finans ekibi için 5 pratik
1. AB müşteri segmenti var mı tespit et
Müşterilerinin %5+'i AB'den geliyor mu? Eğer evetse PSD3 doğrudan etki eder.
2. Ödeme altyapısının PSD2/PSD3 uyumunu sor
iyzico, Paratika, Stripe gibi altyapınız PSD3'e uyumlu mu? Resmi cevap iste.
3. Banka API kalitesini ölç
Bankanın PSD3-paralel API'leri kullanılabilir mi? Detayları için TCMB Dijital Türk Lirası yazımıza bakın.
4. Kripto/Stablecoin pozisyonu
Şirket bilançosunda kripto var mı? MiCA paralelinde TR SPK çerçevesi nasıl?
5. Çapraz sınır mutabakat altyapısı
Birden fazla para biriminde işlem yapıyorsanız, TCMB resmi kuruyla mutabakat yazımız okunmalı.
Sonuç
MiCA + PSD3, AB'nin finansal yazılım dünyasını standardize ediyor. TR şirketleri ya bu standartlara uyum sağlar, ya AB pazarından kayar. Yazılım katmanı (iFinances dahil) bu uyumun teknik altyapısı.
Bir yazı, bir ay.
Yeni içgörüleri e-posta kutunuza alın. Spam yok, sadece kıvamında yazı.
